Depresyon ve Gelişim Görevleri

Hepimiz belli dönemlerde üzülürüz, kimimiz kaza yapar üzülür, kimimiz istediği bir şeyi elde edemediği için üzülür.

Üzülmek normaldir ama bu sürecin çok uzaması depresyondur. Birçok sebebe bağlı olarak oluşabilir, hayat kalitenizi düşüren ciddi bir rahatsızlıktır.

Depresyon değişik şekillerde ortaya çıkabilir:

• Bazısında neden olmaksızın aniden ortaya çıkar

• Bazısında stresli bir yaşam olayından sonra başlar

• Bazen tek atak olarak yaşam boyu sürebilir

• Bazen tekrarlayan ataklar halindedir

• Bazen semptomların şiddetli olması ile hastalar iş yapamaz hale gelebilir

• Bazıları ise iş yapabilir ama sürekli mutsuzluk hissederler

Aşağıdaki belirtilerden bazıları aynı anda sizde bulunuyorsa depresyon geçiriyor olabilirsiniz:

• Kendini üzüntülü, değersiz, umutsuz, çaresiz, hissetme, içinde boşluk duygusu olması

• Karar verme güçlüğü, konsantrasyon zorluğu, bellek bozukluğu

• Daha önce zevk alınan iş ve aktiviteleden zevk alamama (cinsel isteksizlik dahil)

• İşte, okulda, aile ve arkadaş arasında sorunların ortaya çıkması

• Diğer insanlardan uzaklaşma ve yalnız kalma isteği

• Enerji azlığı, yorgunluk hissi ve çabuk sinirlenme

•Uyku bozukluğu (uykuya dalamama,uykuyu sürdürme güçlüğü, sabah erken uyanma veya fazla uyuma şeklinde olabilir)

• Yeme bozukluğu (iştahta azalma veya artma),

• Nedeni belli olmayan baş, boyun, sırt ağrısı gibi vücudun değişik yerlerinde sürekli ağrılar hissetme

• Son zamanlarda fazla alkol almaya başlama veya yatıştırıcı ilaçları kullanma ihtiyacı hissetme

• Kendine zarar verme, intihar planları yapma, intihar girişiminde bulunma veya kendi cenaze merasimini düşünme.

Depresyonun oluşması ve önlenmesinin en büyük etkeni Havighurst'un Gelişim Görevleri.

Görevlerde eksiklik depresyona yol açarken görevleri başarıyla tamamlama mutlu bir yaşama götürmekte insanı.

Şimdi bu sürece detaylı olarak bakalım, hangi yaşta ne gibi görevlerimiz varmış.

Gelişim görevini (ödevini) bireyin yaşamındaki belli bir dönemde ortaya çıkan, başarı elde edildiğinde bir sonraki görevlerde de başarı ve mutluluğa yol açan, başarılamadığında ise mutsuzluğa, toplumun hoş görmemesine ve daha sonraki görevlerde zorluklara yol açan görev olarak açıklamıştır.

Havighurst yaptığı bu tanımla açık bir şekilde, bireyin gelişim görevi süresince yapması gereken görevler yerine getirilmezse bireyin mutluluğa ulaşamayacağını belirtmektedir.

1) Bebeklik Dönemi (0-2 Yaş)

• Bağlanma davranışı en önemli görevdir. 6. ayda bebek anneye bağlanma davranışı gösterir.
• 6. ayda oluşmasının sebebi bellek oluşmasıdır.
• Duygusal, psikomotor ve algısal olgunlaşmanın gerçekleşmesi beklenir. Genellikle 6. ayda.
• İlkel bir neden sonuç ilişkisi kurulabilir.
• Bebek ağlarsa annesi emzirir.
• Yürüme davranışını göstermesi beklenir.
• İlk dil gelişimi ve dil için kritik dönem buradadır. (Babıldama evresi)
• Katı besinler yenilebilir.
• 8. aydan sonra nesne devamlılığı gelişmeye başlar.
• Sosyal çevre ile ilişki kurulmaya başlanır.

2) İlk Çocukluk Dönemi (2-6 Yaş)

• Hayali oyunlar oynanır.
• Piaget ile çelişen bir durumdur.
• Dil gelişimi bu evrede tamamlanır.
• Kendi davranışları üzerinde otokontrol kurar.
• Tuvalet eğitimi gibi.
• Özbakım becerilerinin yerine getirilmesi beklenir.
• Bunun için çocuğun gelişim seviyesine uygun çevresel fırsatlar verilmelidir.
• Cinsiyet, cinsiyet farklılıkları ve mahremiyeti öğrenmesi beklenir.
• Grup oyunlarında statü ve rol dağılımı yoktur.
• Erken ahlak gelişimi bu evrededir.
• Bu ahlak gelişimi doğru ve yanlış niteliğinde çevre baskısıyla oluşturulmuştur, sorgulanamaz.
• Cinsiyet rolleriyle özdeşim kurulur.
• Kızların anneyi, erkeklerin de babayı taklit etmesi gibi.

3) Son Çocukluk Dönemi – Okul Çağı (6-12 Yaş)

• Oyun becerilerini geliştirmesi beklenir.
• Burada rol dağılımı gerçekleşir.
• Kendine karşı bütüncül bir algılayış tarzı geliştirilir.
• Yaşıtlarıyla iyi ilişkiler kurması beklenir.
• Cinsiyet rollerinin öğrenilmesi tamamlanır.
• Okuma, yazma ve hesap becerilerinin gelişimi beklenir.
• Değer yargıları ve ahlaki gelişim oluşur.
• Kişisel bağımsızlık gelişir.
• Sosyal gruplara ve kurumlara karşı tutumlar oluşur. İlk tutumsal nitelikler burada görülür.
• Bunun sebebi bireyin bilişsel yapıyı ilk defa örgütleyebilmesidir.

4) Ergenlik Dönemi (12-18 Yaş)

• Bireyin yetişkin bir fiziksel yapıya ulaşması beklenir.
• Duygusal bağımsızlığa kavuşması beklenir.
• Akran gruplarına üyelik ve aidiyet kavram arayışları bu dönemde gelişir.
• Cinsiyet rollerine uygun davranışlar bu dönemde alınır. Yani cinsiyet rollerinin ortaya konması bu dönemdedir.
• Mesleki ilgi oluşur ve netleşir. Mesleki kristalleşme bu dönemdedir.
• Birey toplumsal sorumluluk alır.
• Değişen bedene uyum sağlaması beklenir.
• Fiziksel olarak kendini kabullenme görülür.
• Kimlik duygusunun gelişmesi beklenir.

5) Genç Yetişkinlik Dönemi (18-35 Yaş)

• Ebeveynlerinden bağımsız olması beklenir.
• İçselleştirilmiş bir ahlak örüntüsü gerçekleşir.
• Yakın dostluk ilişkisi kurulması beklenir.
• Evlilik ve kariyer olgusu bu yaşlarda gerçekleşir.

6) Orta Yetişkinlik Dönemi (35-60 Yaş)

• Aile kurma.
• Toplumsal katkı.
• Mesleki zirve hedeflenir.

7) Yaşlılık Dönemi (65 Yaş Üzeri)

• Derin bir entelektüelleşme beklenir.
• Eşin ölümüne uyum söz konusudur bu dönemde.
• Ölüm hakkında belirli bir tutum geliştirme.
• Gelişim Görevleri Özellikleri
•  
• Bireysel büyüme ve gelişme süreklidir.
• Belli kültürde yaşayan bireyler benzer gelişim evrelerinden geçer.
• Gelişim görevleri oldukça açık ve seçiktir.
• Bir dönemin gelişim döneminin hazırlığı önceki dönemden başlar.
• Bir dönemde başarıyla yerine getirilemeyen görevler ileriki dönemleri olumsuz etkiler.

Birçok eğitimcimizin uzmanı olduğu bu konuları depresyondaki kişi incelemeli eksik görevleri varsa tamamlamalıdır. 

Başka türlü kendini diğer insanlarla yarışa sokan, imkansıza yakın hedefler belirleyip depresyona giren insanları öncelikle sakin olmaya ve yaşadığı çevreyle uyumlu realist hedefler koymaya hayatın aslında güzel olduğu yaşamak için geldiğimizi unutmamamız gerektiğini belirtmeliyiz.

Canınızı sıkan diğer tüm durumlarda, görmezden gelin (ignore edin).